فساد معده را علاج است . اندامان غذا : رطوبت معده را برچيند و معدهء مرطوب را خشك مىكند . صنوبر : درختش مشهور است و در فصل حاء راجع به دانه‌اش صحبت كرديم و اكنون مىخواهيم در باقى اجزاء آن سخن گوييم . مزاج : الياف صنوبر بزرگ بسيار قوى و الياف صنوبرى كه آن را فوفى گويند ناتوانتر است . خاصيت : اليافش بسيار قبوضيت دارد . كرمى كه در صنوبر است در برندگى همانند آلاكلنگ است . زخم و قرحه : اليافش زخم را بهم آرد . در علاج قرحهء ناشى از سوختگى مفيد است . اليافش به اندازه‌اى گيرنده است كه مىتواند پوست انداختن ( سحج ) از ضمادش شفا يابد . اليافش را بسايند و گردش را بر سوختهء آب گرم پاشند مفيد است . سائيدهء برگش را بر زخم گذارند زخم را بهم چسباند . اليافش در علاج جاى ضربت‌خوردگى مفيد است و بهم‌آورندهء زخم است و برگش كه نمناك‌تر است در اين زمينه از الياف مؤثرتر است . سر : آب‌پز پوست صنوبر را در دهان گردانند بسيار بلغم بيرون آورد . در آب جوشيدهء اليافش با سركه در دهان گردانند درد دندان تسكين يابد . آب‌پز الياف صنوبر و سركه را در دهان گردانند بلغم‌هاى بسيار سرازير مىكند . چشم : دود صنوبر از ريزش مژه جلوگير است و خورهء گوشهء چشم را علاج است . سينه : دانه‌اش داروى سرفهء كهنه است . اندامان غذا : تناول پوست و برگ صنوبر درد كبد را دواست . اندامان راننده : دانه‌اش شكم بند آورد . تخم صنوبر با تخم خيارچنبر همراه شراب سياه انگورى تناول شود ريزش بول دهد و علاج قرحهء گرده و آبدان است . الياف صنوبر شكم را بند آرد . صبر ( الوا ) : افشرهء منعقدشده‌اى است به رنگ ميانهء سرخى و زعفرانى و چندين نوع دارد : اسقوطرى ، عربى ، سمنگانى . بعضى گويند گياهش همچون زنجفيل شامى است و اشتباه كرده‌اند . گزينش : بهترينش صبر اسقوطرى است كه آبش چون آب زعفران و بوى مر دارد و درخشنده و زودشكن و بدون ريگ باشد . صبر عربى در زردى و سنگينى و درخشندگى از آن پايينتر و از آن لزج و سخت‌تر است . صبر سمنگانى بدبوى و تيره‌رنگ و بىدرخشندگى و زردرنگيش كم است و از نوع بد بشمار مىآيد . صبر هرگاه كهنه شد سياه‌رنگ گردد . مزاج : در دوم خشك و تا دوم گرم است . بعضى گويند در سوم گرم و خشك است كه چنين نيست . خاصيت : گيرنده و خشكانندهء بدن و خواب‌آور است . صبر هندى سود بسيار در بر دارد ، مىخشكاند و آزار نمىدهد . و كمى قبض است . و چون بسيار كم مىگزد ، زخم وخيم را سوزش نمىرساند . آرايش : صبر و عسل علاج اثر ضربت و شفابخش كژدمهء چركين است . صبر و شراب را بر سر مالند از ريزش مو جلوگير است . ورم و جوش : اگر با شراب يا عسل باشد در علاج ورم پس و پيش ( مقعد و ذكر ) و ورم ماهيچه‌هاى پهلوگير زبان بسيار مفيد است . زخم و قرحه : قرحه‌هاى سرسخت را دوا كند و بويژه اگر در پس و پيش عورت و بينى و دهان يا ناصور باشند . مفاصل : دواى درد مفاصل است . سر : سر را از زائده‌هاى صفرايى مىپالايد . صبر و روغن گل را بر پيشانى و گيجگاه مالند سردرد از بين مىرود . صبر و روغن گل در علاج قرحهء بينى و دهان و كوفتگى گوش و آماس ماهيچه‌هاى پيرامون زبان خوب است به شرطى كه با شراب يا عسل باشد و بر پوست مالند . در طب باستانى آمده است